Toonladders

Elke noot van een toonladder op de hals, van de open snaren tot de 12e fret, voor de stemming die je speelt. Zet de bourdon aan en speel de toonladder over een vaste lage toon.

Een toonladder tonen

1. Tik op het tabblad Oefenen, dan op de kaart Toonladders. De tabbladen blijven onderaan; de pijl linksboven, of een tik op Oefenen, gaat terug naar de kaarten.
2. Tik op de naam van de toonladder en kies een Grondtoon en een Toonladder, bijvoorbeeld A en Mineur-pentatonisch.
3. De hals toont elke noot ervan als een stip met zijn naam. De stippen van de grondtoon zijn gevuld in kleur.
4. Tik op ▶ naast de naam om de bourdon te starten, en speel mee.

Houd je de telefoon rechtop, dan staat de hals rechtop zoals de akkoordschema's: de topkam bovenaan, de dikste snaar links, de fretnummers 3, 5, 7, 9 en 12 ernaast. Draai de telefoon op zijn kant en de hals ligt, de dikste snaar onderaan, zoals je op je gitaar neerkijkt.

De veertien toonladders

Majeur en Mineur; Majeur-pentatonisch en Mineur-pentatonisch; Blues en Majeur-blues; de modi Dorisch, Mixolydisch, Lydisch, Frygisch en Locrisch; Frygisch dominant; Harmonisch mineur en Melodisch mineur.

De kleurnoot van een modus, de noot die hem zijn klank geeft, heeft een ring in de accentkleur: de 6 van dorisch, de ♭2 van frygisch, de ♯4 van lydisch, de ♭7 van mixolydisch, de ♭5 van locrisch en de verhoogde 7 van harmonisch mineur. D dorisch heeft dezelfde noten als C majeur, maar de ring wijst je de B aan om op te leunen.

De bourdon

Een bourdon is een vaste toon onder je spel: de grondtoon van de toonladder, alleen of met zijn kwint. Speel je eroverheen, dan hoor je elke noot van de toonladder tegen de grondtoon, en dat traint je gehoor en je intonatie. Zo oefent men in de Indiase klassieke muziek, over een tanpura.

• ▶ en ■ starten en stoppen hem. Een nieuwe grondtoon volgt hij meteen, terwijl hij klinkt.
• De knop met het pictogram van het geluid en ⌄ opent de keuzes van de bourdon: het Geluid, Tanpura (de eerste), Harmonium, Fluitorgel of Warme pad; de Noten, Grondtoon, + kwint (de eerste) of + kwint en octaaf; en Lager, dat de hele bourdon een octaaf lager zet.
• Terwijl hij klinkt, gloeien de stippen van de grondtoon zacht op de hals, en blijft het scherm aan.
• Het fluitorgel, de warme pad en Lager zijn diep en zacht: de eigen speaker van een telefoon speelt ze nauwelijks. Gebruik daarvoor een koptelefoon of een speaker.
• Muziek uit andere apps pauzeert zolang de bourdon klinkt en komt daarna terug. De bourdon stopt als je Toonladders of de app verlaat, of het scherm uitzet.

Goed om te weten

• De grondtoon is dezelfde als bij Akkoorden: kies hier A mineur-pentatonisch en Akkoorden opent op A.
• Instellingen → Linkshandig spiegelt de hals. Zie Linkshandig.
• De bourdon volgt je stemtoon (Instellingen → Stemtoon (A4)), net als de stemmer.
• Op de 5-snarige banjo staat de korte snaar over de hele lengte op de hals, maar vaag onder de 5e fret, waar hij begint, en zonder noten daar. Zijn open noot staat net voor zijn begin, bij de 5e fret, en frets op die snaar worden op de hals geteld, zoals banjotabulatuur dat doet: in G majeur ligt zijn a op de 7e fret.
• Met TalkBack wordt de hals snaar voor snaar voorgelezen, vanaf de dikste. De vijfde snaar van de banjo is de korte G 4-snaar.

Voor wie het wil weten: hoe de bourdon gemaakt wordt

Niets is een opname of een lus, dus er is geen naad te horen, hoe lang hij ook speelt. Elke toon in de bourdon wordt gemaakt terwijl hij klinkt, op precies zijn toonhoogte: de kwint precies 3:2 van de grondtoon, het octaaf precies 2:1. De bourdon zelf zweeft dus nooit; een langzame golving die je hoort, is jouw noot ertegen, een teken om je vinger bij te stellen.

De tanpura tokkelt zijn vier snaren na elkaar, elke anderhalve seconde, en elke tokkel wordt opnieuw gemaakt met het gezoem van de platte kam van het instrument, dus geen twee rondes zijn gelijk. Het harmonium heeft per noot twee tongen die een paar cent verschillen en een ademende balg; het fluitorgel is een gedekte pijp, bijna zuiver; de warme pad is vijf licht ontstemde stemmen door een filter dat langzaam open en dicht gaat. De tests van Twangle laten hem tien minuten spelen en vinden aan het eind hetzelfde volume en dezelfde toonhoogte.